Op deze website zijn de afgelopen jaren vele columns verschenen over wat ik de vloeibare samenleving noem. Vanuit mijn werk in digitalisering ben ik gefascineerd door de transitie die de mensheid doormaakt: van een klassieke, industriële samenleving — georganiseerd rond natiestaten — naar een meer mondiale, digitale werkelijkheid, waarin die structuren vervagen en plaatsmaken voor netwerken van bedrijven, wetenschap en sociale verbanden. Ik noem deze nieuwe wereld “vloeibaar”, omdat vaste kaders zoals grenzen, instituties en identiteiten minder bepalend worden, en plaatsmaken voor dynamische, onderling verbonden systemen.

Deze manier van denken — in termen van dynamiek, processen en samenhang — roept voor mij ook een fundamentelere vraag op: hoe zit de werkelijkheid zelf eigenlijk in elkaar? Als natuurkundige van opleiding heeft mij altijd de vraag gefascineerd waarom er überhaupt iets is. Waarom bestaat de werkelijkheid? Wat maakt het mogelijk dat er uit een toestand zonder structuur toch een georganiseerde wereld kan ontstaan?

De afgelopen periode heb ik deze vraag opnieuw opgepakt. Dat heeft geleid tot een reeks beschouwingen waarin ik probeer te verkennen wat de minimale voorwaarden zijn waaronder een fysische werkelijkheid mogelijk is. Deze beschouwingen zijn filosofisch van aard, maar sluiten aan bij de huidige stand van de natuurkunde en zijn daarmee niet in strijd.